Buka ménu utama

Parobahan

51 bita ditambahkeun, 7 tahun yang lalu
m
|continent = Eurasia
|era = [[Jaman antarperang]] / [[Perang Tiis]]
|government_type = [[Nagara sosialis]] [[kahijian pulitis|kahijian]],<br />[[Marxisme–Léninisme|Marxis–Léninis]] [[nagara hiji-patéy|hiji partéy]]
|year_start = 1922
|year_end = 1991
|largest_city =[[Moskow]]
|national_motto = Пролетарии всех стран, соединяйтесь!<br />([[Romanisasi Basa Rusia|Alih aksara]]: ''Proletarii vsekh stran, soyedinyaytes'!'')<br />[[Basa Inggris]]: [[Pagawé sadunya, ngahiji!]]
|national_anthem = "[[The Internationale]]"<br />(1922–1944) [[FileGambar:Internationale orchestral arrangement.ogg]]<br />"[[Lagu Kabangsaan Uni Soviét]]"<br />(1944–1991) [[FileGambar:Ussrgymn.ogg]]
|common_languages = [[Basa Rusia]], [[Basa di Uni Soviét|raloba séjénna]]
|demonym = [[urang Soviér|Soviet]]
'''Uni Soviét''' ({{lang-rus|Советский Союз|r=Sovetsky Soyuz}}), resmina '''Uni Républik Sosialis Soviét''' ('''URSS'''; {{lang-rus|Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик|r=Soyuz Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik}}; {{IPA-ru|sɐˈjus sɐˈvʲetskʲɪx sətsɨəlʲɪˈstʲitɕɪskʲɪx rʲɪsˈpublʲɪk|IPA|Ru-CCCP.ogg}}; disingket СССР, ''SSSR''), nyaéta hiji [[nagara sosialis]] (dumasar [[Konstitusi Uni Soviét|konstitusina]]) nu aya di [[Eurasia]] antawis [[1922]] jeung [[1991]].
 
Uni Soviét nyaéta hiji [[nagara hiji-partéy]] nu dikawasaan ku [[Partéy Komunis Uni Soviét|Partéy Komunis]] ti dibentukna nepi ka 1990.<ref>Bridget O'Laughlin (1975) ''Marxist Approaches in Anthropology'' Annual Review of Anthropology Vol. 4: pp. 341–70 (October 1975) (doi:10.1146/annurev.an.04.100175.002013).<br />William Roseberry (1997) ''Marx and Anthropology'' Annual Review of Anthropology, Vol. 26: pp. 25–46 (October 1997) (doi:10.1146/annurev.anthro.26.1.25)</ref> Sanajan URSS resmina mangrupa [[kahijian pulitis|kahijian]] 15 [[Républik ti Uni Soviét|républik subnasional Soviét]], [[Pulitik Uni Soviét|pamaréntah]] jeung [[ékonomi Uni Soviét|ékonomiékonomina]]na kalobaannana dipuseurkeun.
 
== Géografi, iklim, jeung lingkungan ==
{{Main|Géografi Uni Soviét}}
Kalawan aréa kira-kira {{Convert|22402200|km2}}, Uni Soviét mangrupa nagara nu panglegana sadunya. Ngawengku sapergenep daratan [[Marcapada]], legana bisa dibandingkeun jeung [[Amérika Kalér]]. Bagian [[Éropa]]na miboga saparapat ti sakabéh aréana, jeung minangka puseur budaya sarta ékonomi. Bagian wétanna aya di [[Asia]], manjang ti [[Jaladri Pasifik]] di wétan nepi ka [[Apganistan]] di kidul, sarta leuwih saeutik populasina. Wewengkonna malang dina leuwih ti {{Convert|10000|km}} wétan ka kulon dina 11 [[zona wanci]], sarta ampir {{Convert|7200|km}} ti kalér ka kidul. Nagara ieu miboga 5 iklim: [[tundra]], [[taiga]], [[stépa]], sagara keusik, jeung pagunungan.
Walungan nu pangpanjangna Uni Soviét nyaéta [[Irtysh]]. Gunung pangluhurna nyaéta Puncak Komunisme (ayeuna [[Puncak Ismail Samani]]) di [[Tajikistan]], dina {{Convert|7495|m}}. Dano nu panglegana sadunya, [[Lau Kaspia]], aya utamina dina Uni Soviét. Dano cai tawar nu panggedéna jeung pangjerona sadunya, [[Dano Baikal]], aya di Uni Soviét.
 
== Babagian pulitis ==
{{Main|Républik Soviét (sistim pamaréntahan)|Républik Uni Soviét}}
Konstitusionalna, Uni Soviét mangrupa kahijian ti [[Républik Sosialis Soviét]] (RSS) jeung [[Républik Sosialis Féderatif Soviét Rusia]] (RSFSR), sanajan kakawasaan dipuseurkeun pisan kana Partéy Komunis, nyieunan kahijian ieu ngan ukur ngaran.<ref name="sakwa">Sakwa, Richard. ''Soviet Politics in Perspective''. 2nd ed. London – N.Y.: Routledge, 1998.</ref> [[Tratar Panyieunan URSS]] ditandatanganan dina Désémber 1922 ku 4 républik pawangun, RSFSR, [[RSFS Transkaukasus]], [[RSS Ukraina]], jeung [[RSS Bélarusia]]. Dina 1924, nalika [[Delimitasi nasional di Uni Soviét|pawatesan nasional]] di Asia Tengah, [[RSS Uzbék]], jeung [[RSS Turkmén]] dibentuk ti bagian-bagian [[Turkestan ASSR]] sarta 2 depéndensi Soviét, [[RSS Khorezm]] jeung [[RSS Bukhara]]. Dina 1929, [[RSS Tajik]] dipisah ti RSS Uzbék. Kalawan konstitusi 1936, konstituén RSFS Transkaukasus ([[RSS Géorgia]], [[RSS Arménia|Arménia]], jeung [[RSS Azerbaijan|Azerbaijan]], ditingkatkeun ka républik kahijain, samentawis [[RSS Kazakh]] jeung [[RSS Kirgiz|Kirgiz]] dipisah ti RSFSR.<ref>{{cite book | last=Adams, Simon | title= Russian Republics | url = http://books.google.com/books?id=LyqIDCc-cSsC&dq | year=2005 | page=21|publisher=Black Rabbit Books| isbn=978-1583406069}}</ref> Dina Agustus 1940, Uni Soviét ngawangun [[RSS Moldavian]] ti bagian ti RSS Ukraina jeung [[Panjajahan Soviét kana Bessarabia jeung Bukovina Kalér|bagian ti Bessarabia nu dianéksasi ti Romania]]. [[RSS Karelo-Finlandia]] dipisah ti RSFSR dina Maret 1940 tapi teras dibalikkeun deui dina 1956. Antawis Juli 1956 jeung Séptémber 1991, aya 15 républik kahijian (tingali peta di handap).<ref>{{cite book | last=Feldbrugge, Ferdinand Joseph Maria | title= Russian Law: The Rnd of the Soviet system and the Role of Law | url = http://books.google.com/books?id=JWt7MN3Dch8C&dq | year=1993 | page=94 |publisher=[[Martinus Nijhoff Publishers]] | isbn=978-0792323580}}</ref>
 
; <center>Peta Républik Kahijian antawis 1956–1991</center>
[[FileGambar:Republics of the USSR.svg|400px|center]]
{{col|2}}
# [[FileGambar:Flag of Russian SFSR.svg|border|18px|Bandéra RSFS Rusia]] [[RSFS Rusia]]
# [[FileGambar:Flag of Ukrainian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Ukraina]] [[RSS Ukraina]]
# [[FileGambar:Flag of Byelorussian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Bélarusia]] [[RSS Bélarusia]]
# [[FileGambar:Flag of Uzbek SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Uzbékistan]] [[RSS Uzbék]]
# [[FileGambar:Flag of Kazakh SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Kazakhstan]] [[RSS Kazakh]]
# [[FileGambar:Flag of Georgian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Géorgia]] [[RSS Géorgia]]
# [[FileGambar:Flag of Azerbaijan SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Azerbaijan]] [[RSS Azerbaijan]]
# [[FileGambar:Flag of Lithuanian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Lituania]] [[RSS Lituania]]
# [[FileGambar:Flag of Moldavian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Moldova]] [[RSS Moldova]]
# [[FileGambar:Flag of Latvian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Latvia]] [[RSS Latvia]]
# [[FileGambar:Flag of Kyrgyz SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Kirgizstan]] [[RSS Kirgiz]]
# [[FileGambar:Flag of Tajik SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Tajikistan]] [[RSS Tajik]]
# [[FileGambar:Flag of Armenian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Arménia]] [[RSS Arménia]]
# [[FileGambar:Flag of Turkmen SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Turkménistan]] [[RSS Turkmén]]
# [[FileGambar:Flag of Estonian SSR.svg|border|18px|Bandéra RSS Éstonia]] [[RSS Éstonia]]
</div>
 
== Tingali ogé ==
{{Portal|Uni Soviét}}
{{Portal|Komunisme}}
* [[Kakaisaran jahat]]
 
== Rujukan ==
{{Reflist}}
 
== Bibliograpi ==
* {{cite book | author = Ambler, John; Shaw, Denis J.B.; Symons, Leslie | title = Soviet and East European Transport Problems | location = | publisher = [[Taylor & Francis]] | year = 1985 | url = http://books.google.no/books?id=Rpg9AAAAIAAJ&dq | isbn = 978-0709905572 }}
* {{cite book | author = Comrie, Bernard | title = The Languages of the Soviet Union | location = | publisher = [[Cambridge University Press|Cambridge University Press (CUP) Archive]] | year = 1981 | url = http://books.google.com/books?id=QTU7AAAAIAAJ&dq | isbn = 978-0709905572 | authorlink = Bernard Comrie }}
* [[Madhavan K. Palat]], Social Identities in Revolutionary Russia, ed. (Macmillan, Palgrave, UK, and St Martin’s Press, New York, 2001)
 
== Tumbu kaluar ==
{{Sisterlinks|Soviet Union}}
* [http://ariwatch.com/VS/JD/ImpressionsOfSovietRussia.htm Impressions of Soviet Russia], ku [[John Dewey]].
{{sajarah-stub}}
{{DEFAULTSORT:Uni Soviet}}
[[CategoryKategori:Uni Soviét| ]]
[[CategoryKategori:Sajarah Uni Soviét jeung Rusia Soviét]]
[[CategoryKategori:Komunisme di Rusia]]
[[CategoryKategori:Nagara komunis]]
[[CategoryKategori:Républik Soviét awal]]
[[CategoryKategori:Nu ngadeg taun 1922]]
[[CategoryKategori:urut nagara Slav]]
[[CategoryKategori:nagara hiji-partéy]]
[[CategoryKategori:Sajarah Rusia]]
[[CategoryKategori:urut pamaréntahan ti Perang Tiis]]
[[CategoryKategori:Adidaya]]
[[CategoryKategori:urut anggota Pasarikatan Bangsa-Bangsa]]
 
{{Link FA|fi}}
[[lad:Union Sovyetika]]
[[lb:Sowjetunioun]]
[[lez:Совет Социалист Республикайрин ГалкIГалкӀ]]
[[lij:Union de e Repubbriche Soçialiste Sovietiche]]
[[lt:Tarybų Sąjunga]]
17.407

éditan