Buka ménu utama

Aksara Sunda (ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ) nujul ka hiji sistim ortografi hasil karya masarakat Sunda nu ngawengku aksara jeung sistim kaaksaraan pikeun nuliskeun basa Sunda. Aksara Sunda ngarujuk ka aksara Sunda kuna nu kungsi dipaké sahanteuna ti abad ka-14 nepi ka abad ka-18.

Aksara Sunda Baku
ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ ᮘᮊᮥ
Aksara Sunda dasar.svg
Jenis aksara
Abugida
BasaSunda
Periode
sekitar abad ke-17 hingga sekarang
Silsilah
Aksara dulur
Bali
Batak
Baybayin
Buhid
Hanunó'o
Lontara
Sunda Kuna
Réncong
Rejang
Tagbanwa
ISO 15924Sund, 362
Arah panulisanCitakan:ISO 15924 direction
ngaran Unicode
Citakan:ISO 15924 alias
U+1B80–U+1BBF
Topik basa Sunda
Kotak ieu: temposawalaédit
Aksara Sunda pikeun nuliskeun ngaran bangunan di salah sahiji paguron luhur di Bandung.

SajarahÉdit

Salian ti aksara Sunda Kuna, kaadaban Sunda ogé kungsi wanoh jeung sababaraha sistim aksara lianna, di antarana:

Sacara resmi, pamaréntah Jawa Kulon ngaliwatan Perda taun 2003 geus ngarojong aksara Sunda pikeun pakéun sapopoé.[1]

KomputerisasiÉdit

Komputerisasi aksara Sunda nalika medarna publikasi resmi ngeunaan aksara Sunda ti Pamaréntah Jawa Kulon. Conto mimiti nyaéta "Aksara Pakuan" dina wanda OTF[2].

Salian ti éta, dina taun 2008 geus medal Aksara Sunda Unicode meunang nyampurnakeun tina Unicode 2008 anu disusun ku Dian Tresna Nugraha jeung Kusnet (2005). Unicode téh proses digitalisasi anu bisa mantuan ka pamaké ngetik aksara Sunda dina komputer, sanajan can bisa maca naskah aksara Sunda sacara otomatis[3].

Susunan Aksara SundaÉdit

Aksara Sunda diwangun ku sababaraha komponén, di antarana:

  • aksara ngalagena
  • vokal mandiri
  • aksara swara
  • tanda baca
  • angka

Aksara SwaraÉdit

 
Répréséntasi grafis
= a = é = i = o
= u = e = eu

Aksara NgalagenaÉdit

 
Répréséntasi grafis
= ka = ga = nga
= ca = ja = nya
= ta = da = na
= pa = ba = ma
= ya = ra = la
= wa = sa = ha
= fa = qa = va
= xa = za = kha
= sya

RarangkénÉdit

Dumasar kana patempatanana, 14 rarangkén dibagi jadi:

  • rarangkén luhur = 5 rupa
  • rarangkén handap = 2 rupa
  • rarangkén sajajar = 6 rupa

a. Rarangkén luhur

  panghulu, ngarobah vokal aksara Ngalagena tina [a] jadi [i].

conto:   = ka  = ki.

  pamepet, ngarobah vokal aksara Ngalagena tina [a] jadi [ə].

conto:   = ka  = ke.

  paneuleung, ngarobah vokal aksara Ngalagena tina [a] jadi [ɤ].

conto:   = ka  = keu.

  panglayar, nambahan konsonan [r] dina tungtung engang.

conto:   = ka  = kar.

  panyecek, nambahan konsonan [ŋ] dina tungtung engang.

conto:   = ka  = kang.

b. Rarangkén handap

°ᮥ panyuku, ngarobah sora aksara Ngalagena /a/ jadi /u/.

Conto: = ka → ᮊᮥ = ku.

°ᮢ panyakra, nyalusupkeun sora /+r/ kana sora asalna. Sora panungtung bisa dirobah ku rarangkén séjénna.

Conto: = ka → ᮊᮢ = kra.

°ᮣ panyiku, nyalusupkeun sora /+l/ kana sora asalna. Sora panungtung bisa dirobah ku rarangkén séjénna.

Conto: = ka → ᮊᮣ = kla.

c. Rarangkén sajajar

ᮦ° panéléng, modifies Ngalagena vowel /a/ jadi /é/.

Conto: = ka → ᮊᮦ = ké.

°ᮧ panolong, ngarobah sora aksara Ngalagena /a/ jadi /o/.

Conto: = ka → ᮊᮧ = ko.

°ᮡ pamingkal, nyalusupkeun sora /+y/ kana sora asalna. Sora panungtung bisa dirobah ku rarangkén séjénna.

Conto: = ka → ᮊᮡ = kya.

°ᮂ pangwisad, nambahan sora /+h/ kana sora asalna.

Conto: = ka → ᮊᮂ = kah.

°᮪ patén atawa pamaéh, ngaleungitkeun sora /a/ aksara Ngalagena.

Conto: = ka → ᮊ᮪ = k.

AngkaÉdit

 
Répréséntasi grafis
= 1 = 2 = 3
= 4 = 5 = 6
= 7 = 8 = 9
= 0

Dina tulisan, angka diwatesan ku tanda pipa ajeg | ... |.
Conto: |᮲᮰᮰᮸| = 2008

Conto Dipakéna Aksara SundaÉdit

 

Aya hiji rupa sato leutik,
Éngkang-éngkang, éngkang-éngkang,
Sok luluncatan di cai,
Ari bangun arék sarupa pikeun lancah.

RéférénsiÉdit

  1. Dangiang Aksara Sunda, teuleuman filsafat Abah Surya ngeunaan aksara Sunda di Sundanét.com
  2. http://jamparing.sytes.net/aksara/
  3. Ruhaliah (2012).Transliterasi, Edisi, dan Terjemahan:Aksara Sunda Kuna, Buda, Cacarakan, dan Pegon. Bandung: Departemen Pendidikan Bahasa Daerah UPI Bandung

Tumbu luarÉdit